Bakurê Kurdistan’da başlayan özgürlük hareketi, 53 yıl boyunca tarihte benzeri az görülen bir mücadele yürüttü. Hem kendi varlığını toplumuna anlattı ve soykırımcısına kabullendirdi hem de bu varlığın özgür olmasının mücadelesini verdi. Bundan dolayı zorlukları fazla olan bir mücadeleydi. Buna mukabil kazanımları da büyük ve kıymetli olan bir mücadele oldu. Kürt halkının, Ortadoğu’yu dizayn etmeye çalışan dünya tahakkümcü güçleri tarafından parçalanması ve bölge dizaynının bu parçalılık ve statüsüzlük üzerinden gerçekleştirilmesi en fazla Kürt halkına zarar verdi. Ancak bölge halkları da bu denklem üzerinden kapitalist moderniteye açıldı ve büyük bir toplumsal çürüme kulvarına girdi. Geçen yüzyıl, bu çürümenin adım adım ilerleyişinin, bölgenin paramparça edilişinin ve bölge halklarının adeta birbirinin düşmanı haline getirilişinin yüzyılıdır. Bu yıkımın düzeyini, Rojavayê Kurdistan devriminin birkaç yıl içinde başardıklarına bakarak anlamak mümkün. Rojava devrimiyle Kürt-Arap, Kürt-Türk ve tüm dünya halklarının dayanışması ve halkların kardeşliği olgusu güçlü bir ivme kazandı, halklar arasında inşa edilen buzdağları hızla erimeye başladı. Bu durum, Ortadoğu dizaynının halklar düşmanlığı temelinde inşa edilmesinin bölgenin dokusuna ne kadar aykırı olduğunu bir kez daha ortaya koydu.
Kürtler bu denklemde büyük zarar görürken, var olma savaşının büyük direncini de ortaya koydular. Kapitalist modernite dışında kalmak, Kürtlerin bir anlamda lehine oldu. Özgürlük mücadelesi, Kürtleri tarihten bugüne taşıyarak varlıklarını kesinleştirmesinin de büyük eylemi haline geldi. Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan 53 yıllık savaşı bitirdi. Aslında Önder Apo, 1993 yılından bu yana savaşı bitirerek var olan Kürt sorununu siyaset yoluyla çözme arayışına girmişti. Ancak bölge dizaynının bu denklem üzerine kurulmuş olması, sorunun çözümsüzlüğünde ısrarı getirdi. Buna paralel olarak Türkiye’de de bir dil oluşturuldu ve Kürt halkı terörize edilerek adeta Türk varlığı Kürt yokluğuna bağlandı. Bu şartlanmışlık Türkiye halklarına büyük zarar verdi. Türkiye halkları, bir yok oluş dayatmasıyla çürümeye, sosyal kısırlaşmaya terk edildi. Kazanan her dönemde iktidarlar olurken halklar da büyük kayıp yaşadı ve özgür halk olamamanın büyük bedeli ödendi, ödenmeye devam ediyor.
Süreç Tıkanma Noktasına Geldi
Önderliğimizin 27 Şubat 2025’te yaptığı çağrı temelinde resmî olarak başlayan süreç, PKK’nin kendini feshetmesiyle dünya tarihine girecek bir gelişmeye dönüştü. PKK’nin yarım asırlık varlığı bölge dengelerini derinden sarstığı gibi, PKK üzerinden Kürt halkına dayatılan savaşın durması bu sarsılmayı artırmaktaydı. PKK karşıtlığı üzerinden oluşturulan bölge hegemonyası, adeta üzerinde şekillendiği zemini kaybetmişti. Hakeza Türkiye’deki faşist blok da donmuştu, zira neyin ne için kavgasını vereceğini bilememişti. “Artık faşizm, neye karşıtlık yaparak varlığını sürdürecekti?” Benzer sorular ve cevaplar çoktur. Bu gelişmeler önemliydi ve Türkiye devletinin de AKP-MHP iktidarı somutunda bu süreci yürütme kararlılığını beyan etmesiyle bir süreç başladı. Bu beyan, en son çerçeve yasa olarak tanımlandı. Meclise sunulan bu yasa çoğunluk oyuyla kabul edildi. Kuşkusuz bu, Kürt sorununun Meclis çatısı altında çözümlenmesi yönünde bir irade beyanıydı. Ancak yasanın pratikleşmesinin birtakım koşullara bağlanması ve sorunun çözümsüzlük yokuşuna sürülmesiyle süreç adeta tıkanma noktasına geldi.
Sürecin belli parametreleri var. Bunların en önemlisi PKK’nin kendini feshetmesidir. Bu da partimizin kurucusu Önder Abdullah Öcalan’ın inisiyatifiyle ve PKK yönetimi ve yapısının bu inisiyatife irade koyarak katılmasıyla mümkün olmuştur. İkinci parametre ise silahlı mücadelenin sonlandırılarak demokratik siyasete katılımdır. Bunun da gerçekleşmesi Önderliğimizin özgürlüğüyle mümkün olacaktır ki bu, sürecin başından beri ortaya konulan bir şarttır. Pazarlık konusu değildir, eğilip bükülecek bir durum değildir, azı çoğu olacak bir konu değildir. Önder Apo özgür olmadan, özgür koşullarda çalışmadan ikinci parametreye geçmek mümkün değildir. Bu gerçekleşmedi, dahası Önder Apo üzerinde tecrit sürüyor. Ayda bir, bazen iki ayda bir DEM Parti’den dar bir heyetle görüşme gerçekleştiriliyor ve kısmi bir basın açıklaması yapılıyor. Doğal olarak halk bilgilendirilmediği için süreci şeffaf bulmuyor, güven geliştirmiyor, katılmıyor. Türkiye halkının sürece yönelik güven geliştirmemesinde ve sürece gönül rahatlığıyla katılmamasında, yürütülen bu tarz belirleyicidir.
Sürecin Ayağına Yeni Taşlar Bağlanmaktadır
Yasanın uygulanmasının MGK raporuna bağlanması da güvenlik eksenli politikaların esas alındığını, PKK’nin attığı adımların görmezden gelindiğini ve tek taraflı kendi siyasetini yürütme ısrarının olduğunu göstermektedir. Bu anlamda Meclis onayladığı halde yasa yürürlüğe girememektedir. Bunda yasadaki yetersiz yanlar da belirleyicidir. Kimi hususlara takılarak süreci tıkamama yaklaşımımızın suistimal edildiği de belirtilebilir.
Yasada örgüt üyelerinin kategorize edilmesi en baştan beri kabullenilmeyen bir konudur. Ancak iktidar ısrarla bunu yapmış ve sürecin yürütülmesindeki çekincesini, geriye çeken ve eski tarzda ısrar eden tutumunu göstermiştir. Basın üzerinden 200 kişinin yasa dışı kalacağı belirtilerek kamuoyu nezdinde terör tanımı sonlandırılmamış; adeta sözü edilen öncü kadro üzerinde sıkıştırılıp yoğunlaştırılmış ve düşmanlaştırma siyaseti Türkiye halkına empoze edilmiştir. Sonraki dönemde 800 kişi denilerek terör tanımı üzerinden bir iktidar inşası oluşturulmaya çalışılmıştır. Bu yaklaşımlar, açık ki süreci yürütme yaklaşımı değildir, tersine, sürecin ayağına yeni taşlar bağlayarak yürütmeye çalışma pratikleridir. Doğal olarak yanlıştır, Türkiye’nin barışı ve demokrasisi anlamında pratik bir karşılığı yoktur. Bunlar, özgürlük hareketine yönelik çözüm ve demokratik siyaset fikrinden uzaklığın, tasfiye odaklı yaklaşıldığının da göstergesidir. 27 Şubat 2025 öncesi tutumun tekrar edilmesidir. Soykırım siyasetinin farklı yöntemlerle sürdürülmesidir ki Kürt halkının soykırım siyaseti karşısındaki tutumu da bilinmektedir.
Halkın Onurunu Kurtarmanın Emeğini Verdiler
İddia ediyoruz ki özgürlük hareketinin Türkiye iktidarlarından daha fazla Türkiye halklarına sevgisi ve katkısı vardır. Güncel bir durum olarak söyleyecek olursak, hiçbir özgürlük militanı, ki özelde de sözü edilen 800 kişi, hırsızlık yapmadı, yolsuzluk yapmadı, haksız kazanç elde edip habire bunu artırmanın yol arayışlarına düşmedi, Türkiye halkının emeğini çalmadı, kimsenin birikimine göz koymadı, dahası sırtındaki çantası dışında hiçbir maddi varlığı olmadı, savaşı sürdürme ısrarıyla istikrarsızlık yaratmadı. Benzer tanımlar çok fazla uzatılabilir. Özü şudur: Türkiye halkına en büyük kötülüğü yapanlar halkın değerleri üzerinde iktidar ve itibar edinmeye çalışırken, söz konusu 800 kişi halk için büyük bedeller vererek bu çağda halkın onurunu kurtarmanın emeğini vermiştir.
Aynı zamanda özgürlük hareketi, en genç üyesinden en deneyimli üyesine kadar kendi içinde bir sosyal ve zihniyet devrimi gerçekleştirerek sürekli kendini yenileyen, eksikliklerini görerek kendini arındırmasını bilen, bunun mekanizmalarını oluşturan, yanlışlıklarına karşı önlem alabilen bir hareket olarak Kürt tarihine ve dünya sosyalist hareket tarihine damgasını vurmuş, rengini vermiştir. Bunu inkâr etmek mümkün değildir; bu tarz söylemler yalnızca propaganda değeri taşır ve pratik karşılıkları da yoktur. Hareket militanlarının bu biçimde kategorize edildiği süreçte, Türkiye’de fon krizi adı altında kimi yolsuzluk-hırsızlık ifşalarının gelişmesi de ilginçtir. Elbette dillendirildiği gibi bir arınma durumları da söz konusu değildir. Tersine, birilerini günah keçisi ilan ederek iktidarlarını güçlendirme kararlılığı vardır. Hatta ifşa olunanların dahi hâlâ Türkiye’nin en zenginlerinden olması, yapılanların bir göz boyamadan öteye gitmediğini göstermektedir. Yapılan insanlık dışı, ahlak ve vicdan dışı o kadar fazla şey vardır ki artık dikiş tutmaz düzeye gelinmiştir. Bir kişi üzerinden sistemin temize çıkarılması da mümkün değildir. Önemli olan, ortaya çıkan demokratikleşme fırsatını doğru değerlendirmek, özeleştiri vermeyi bilmek ve yeni yüzyıl iddiası varsa bu temelde bir yenilenmeyi vicdan ve ahlak ilkesine dayanarak gerçekleştirmektir.
Bu Tecrit Durumu Ortadan Kalkmalıdır
Sürecin gerektirdiği birçok adımı özgürlük hareketi atmasına rağmen tıkanmanın dayatıldığı açıktır. Hareketin ve halkın en temel şartı Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’ın özgürlüğü ve özgür çalışma koşullarının oluşturulmasıdır. Ancak iktidar hala Önderliğimizin bir basın açıklaması yapmasını dahi engellemektedir. Değil basın açıklaması bir cümlenin dahi dışarı çıkması engellenmektedir. Bu tecrit durumu ortadan kalkmalıdır. Evet geçen yıllarda bazı görüşmeler oldu. Ancak bu görüşmelerin halka mal edilmesi, tüm topluma anlatılması ve Önderliğimizin iletişim hakkını özgürce kullanması konularında fazlasıyla sert bir tecrit durumu vardır. En başta bunun aşılması gerekir. Bunun için de Önderliğimizin yanına gazeteciler gidebilmelidir.
Sürecin ilerleyebilmesi için Önderliğimizin Barış ve Siyasallaşma Koordinatörlüğü rolünü oynayacağı koşullar oluşturulmalıdır. Önderliğimize adını ve kapsamını kendisinin belirlemediği tanımlar yakıştırmak doğru değildir. Tarihsel bir süreçteyiz, söylemlerimiz de tarihin inşasını etkilemektedir. Önderliğimizin silahsızlanma ve siyasallaşma alt kurulunda yer alacağı söylemi bir propaganda söylemidir, yanlıştır. Bunun devlet tarafından ortaya atılması sürece zarar vermektedir, çünkü silahsızlanma adını taşıyan bir kurul görevini Önderlik dile getirmemiş ve kabullenmemiştir. Bunu Önderliğe yakıştırmak da tarihi çarpıtmaktır. Bu, Önderliğimizin rolünü kendi iradesince değil, karşı tarafın belirlediği söylemin içine sıkıştırmaktır. Bu söylemin Kürt demokratik kesimlerince resmiyet icabı dahi olsa dile getirilmesi yanlıştır. Önderlik böyle bir kurul görevini kabullendiğini beyan etmemiştir, bundan dolayı böyle tanım ve sıfatları Önderliğe atfederek siyasal yorumlar yapmak demokratik siyaset cephesinin de bir hatası olmaktadır. Bu anlamda Önderlikle ilgili konularda söze, dile dikkat edilmesi, Önderliğin rolü ve misyonu konularında dikkatli olunması gerekir. Özcesi, Önderliğin kendisi için belirlediği tanımlar dışındaki söylemlere girilmemelidir. Barış süreci denilse de görüldüğü gibi mücadelenin kıyasıya verildiği bir süreç yaşanmaktadır. Bu nedenle söylenecek sözlerin kime hizmet edeceği hesaplanarak söylenmesi en doğru olandır.
Her Şeyi Devletten Bekleyen Tarz Özgürleştirmez
Sürecin bir boyutu karşılıklı atılacak adımlarla inşa edilirken, diğer boyut da demokratik cephede yapılması gerekenlerdir. Dahası, toplumsal demokrasinin inşası karşılıklı adımlarla değil toplumun örgütlü temelde kendi iç dinamiklerine dayanarak atacağı adımlarla gerçekleşecektir. Bu konuda uzun mücadele yıllarının ve resmi devlet siyasetinin yarattığı güvensizliğin yanı sıra kaygılar da vardır. Devletçi siyasetin yoğun etkisinde kalarak devletten bekleme hâli de söz konusudur. Aynı şekilde, sorunların özgürlük hareketinin yasallaşması yoluyla çözüleceği yönünde yine devletçi denebilecek bir zihniyet sorunu da vardır. Bu dönemde Önderliğimizin en fazla dikkat çektiği konulardan biri de budur.
Toplum örgütlü olmazsa özgür de olamaz. Örgütlü toplum kendi demokratik kurumlaşmasını geliştirmek için adım atar ve demokratikleşmeyi geliştirir. Toplum, kendi ihtiyaçları temelinde adım atarak ihtiyacını nasıl gidereceğini ortaya koyabilir ve bunu örgütlü biçimde giderecek kurumlaşmaları oluşturabilirse özgür olabilir. Önderliğimizin Özgürlük Sosyolojisi kitabında ortaya koyduğu ahlaki ve politik toplum da budur. Her şeyi devletten bekleyen tarz özgürleştirmez.
Kayyımlar ve kurumlaşmalar yoluyla devletin elinde bulunan, halkın çıkarına kullanılması gereken ancak kullanılmayan kurumlar var; bunları halkın iradesine ve kullanımına vermek de bir mücadele işidir. Bundan dolayı, yaparak, küçük adımlardan başlayıp adımları artırarak kendini inşa etmek kadar; inşa sabrını göstermemek, savaşın yıkım hızına denk bir yapım hızı bekleyerek inanç eksikliğine düşmek de toplumun önündeki engeller ya da geliştirmeyen hususlar olarak ortaya konulabilecek başlıklardır. Dile getirildiği gibi bir sokaksa bir sokakta, bir köyse bir köyde kendi demokratik işleyişini geliştirmek anlamlıdır.
Çağ hız çağıdır, ancak çağ kapitalizmin yarattıkları anlamında hız çağıdır. Kapitalizmin yıkımları hızlıdır, sahte yapımları da hızlıdır. Ancak kimyasal gübrelerle hızla olgunlaştırılan hormonlu gıdaların insana verdiği bedensel-ruhsal zararlar bilinmiyor değil. Oysa doğal gelişimin bir akışı vardır. Toplumun özü, kendi zamanını kendi doğal katkılarıyla, toprağıyla, suyuyla, anlam inşasıyla yaşayan ve kapitalist sistemin hızıyla yarışmayan bir özdür. Ancak bu söylemimiz, hiçbir şey yapmadan beklemek ve zamanın akışına bırakmak olarak da anlaşılmamalıdır. Bu anlamda beklentili duruşlar da olmamalıdır. Bu tarz beklenti söylemleri inşaya katkı sunmamakta, tersine kapitalist moderniteyi muhkem kılmaktadır.
Süreci Uzatmak İktidarın Siyasal Tercihidir
Devlet Bahçeli’nin girişimi ardından Önderliğimizin başlattığı süreçte Türkiye Cumhuriyeti iktidarının uyguladığı siyaseti salt “uzun süren bir savaştı, sorun köklüdür, çözümü de uzun sürer” şeklinde izah etmek yanlış olur. Çünkü sorun köklü ve savaş uzun olmasına rağmen, çözüme dair atılması en doğal ve gerekli olan adımların atılmaması da iktidarın bunu tercihen yaptığını göstermektedir. Süreci uzatmak ve adım atmaktan kaçınmak iktidarın siyasal tercihidir ve çözüm konusundaki yaklaşımını ortaya koymakta, niyetini açık etmektedir. Geçen iki yıl içinde silahlar sustu ancak ülkede birçok soykırımcı uygulama, saldırı ve cinayet gerçekleştirildi. Kürdistan coğrafyasına yapılan saldırılar dahi sürece yaklaşımın ne düzeyde çıkar eksenli olduğunu ortaya koymaktadır. Tüm bunlara rağmen Önderliğimizin attığı adımlar ve özgürlük hareketimizin ortaya koyduğu kararlılık, karşı tarafı adım atmaya, süreci bitiremese de böyle sürdürmeye yöneltmektedir.
Kürdistan’da türetilen çeteler, çete hesaplaşmaları, uyuşturucu bağımlılığı ve toplumsal yozlaşma; üniformalıların, devletin güvenlik görevi adı altında Kürdistan’da konumlandırdığı egemenlikçi siyasetin uygulayıcılarının Kürt kızları üzerindeki siyaseti, yapılan tecavüzler, katliamlar; HES-JES vb. proje adı altında sürdürülen doğa talanı, ormansızlaştırma; altın arayışı adı altında kıra dayalı yaşam sürdüren toplumun geçim ve yaşam alanlarının yok edilmesi ve daha birçok yönelim devletin yaklaşımını ortaya koymaktadır. Görüleceği üzere iktidarın ve özgürlük hareketinin çözüm kavramından anladıkları aynı değildir. Bu dahi her bir vatandaşın, Kürdün ve özgürlük arayışçısının nasıl yaklaşması gerektiğini ortaya koymaktadır.
Mücadele Mirasımız En Büyük Güç Kaynağımızdır
Kapitalist sistem bir aşamaya gelmiş ve belli tıkanma emareleri gösteriyor olsa da sürüyor. Türkiye’de iktidar belli varoluşsal zorlanmalar yaşıyor, darboğazlardan geçiyor. Bu etkenler, mücadelemizi yükseltmek kadar, içinden geçilen süreçleri Kürt halkı başta olmak üzere Türkiye halklarının demokratikleşmesi temelinde değerlendirmemiz ve özgür toplum inşasına evriltmemiz gerektiğini bize gösteriyor. Mücadele mirasımız çok büyüktür. Şehitlerimiz, yarattığımız insanlık değerleri, kadın özgürlük çizgimiz bizimdir ve bunlar Ortadoğu ve dünya devrimini gerçekleştirmek için en büyük güç kaynaklarımızdır.
80’li yıllardan beri yürüttüğümüz kadın devrimi çalışmalarımızın tüm dünyayı etkilediği herkesin malumudur. Rojava devrimi tüm dünya kadınlarını heyecanlandırdı ve özgürlük umutlarını yeşertti. Jin, Jiyan, Azadî felsefemizin Rojhilatê Kurdistan serhildanları üzerinden evrenselleştiği yıllardan geçiyoruz. Tüm bunlarla birlikte ve belki de bunların kapitalist modernite temsilcilerinde yarattığı öfkeden dolayı Kürdistan ve Türkiye’de kadın katliamları gerçekleşiyor. Kendisi bir sorun kaynağı olan ve giderek toplumun, yaşamın her alanını soruna ve krize dönüştüren erkeklik daha fazla kriz durumlarına dönüşüyor; çözümlenmedikçe ve aşılmadıkça da bu vahşi erkeklik meşrulaşıyor. İktidarlar yoluyla kadınların gözünde bu vahşi erkekliğin meşrulaştırılması, kadın katliamlarını artırdığı gibi kadını da itiraz edemez noktaya getiriyor, kadın köleliğini derinleştiriyor. Kapitalist modernite kadını itiraz kürsüsünden idam kürsüsüne taşıyor, kadınlar sistem içinde “ölümlerden ölüm beğen” aşamasına getiriliyor. Eğer “estetik” bıçaklarla, doğum-sünnet ya da başka tür kadına dayatılan mekanizmalarla ölmemişse erkeğin elinde katlediliyor, parçalanıyor ve nesnelerin en kıymetsizi muamelesine maruz kalıyor. İşte tüm bunlar, her gün defalarca kadın devrimi yapmamız için köklü ve radikal mücadele gerekçelerimizi oluşturuyor.
Kadın Sorunu Çözülmeden Özgürlük Olmaz
Mücadele cephesinde, demokratik ve sosyalist saflarda da kadın özgürlüğünü derinleştirmek kadar, erkekte kadın ve yaşam tanımlarını yenilemek, erkeği dönüştürmek ve erkeğin kadınla yaşamasının kriterlerini oluşturmak büyük bir görev olarak önümüzde duruyor. Her şey devletten beklense de kadınlara karşı saygılı olunmasının ve erkeklerin egemenlikten vazgeçmesinin sağlanması devletten beklenemez. Bu anlamda Amed’de erkeklerin kadın cinayetlerine karşı yaptığı yürüyüş ve açıklama önemli ve değerlidir. Ancak bunun genelleşmesi, kültürleşmesi ve erkeğin dönüştürülmesinde özgürlük ve demokrasi derdi olan erkeklerin de rol alması gerekmektedir. Kuşkusuz tüm bunları erkeğe yaptıracak olan da kadındır; kadının özgürlük mücadelesi ve kendini özgürleştirme, örgütleme düzeyidir. Kürt sorunu çözülse de kadın sorunu çözülmemişken bir özgürlükten ve demokrasiden söz etmek mümkün olmayacaktır.
Bu temelde toplumun öncüsü olma iddiasında olanların Önderlik düşüncelerini daha fazla okuyup tartışması, anlaması ve toplumsal sorunların çözümünde Önderlik düşünceleri temelinde adımlar atması gerekmektedir. Kürdistan’ın diğer parçalarında yaşananlar da ders çıkarılacak deneyimlerdir. Bir parçanın pratiği tüm parçaları da etkilemektedir, her parçanın kendine ders çıkarması gerekmektedir. Bir parçada öncülükte yaşanan sorunun aynısı başka parçada da ortaya çıkabilmektedir. Bundan dolayı çok uzak bir durum olarak görmemek, tüm deneyimlerin ışığında kendini inşa etmek, planlamak ve demokratik komünal toplum temelinde pratikleştirmek gerekmektedir. Özgür halk olma iddiasındaysak, başka yapacağımız anlamlı bir şey de olmayacaktır.
