“Bugün tarihî bir gündür.” sözüyle başlayan birçok toplantı, açılış, yazı ya da değerlendirme yapılmıştır. Ama Kürdistan tarihinde, kelimenin gerçek anlamıyla tarihî bir gün olmayı başarmış günlerin başında, bütün gerçekliğiyle 27 Kasım 1978 günü gelmektedir.
O gün, kendilerine “Kürdistan Devrimcisi” ya da “Apocular” denilen bir grup genç, attıkları adımın ağır olduğunun bilinciyle ve kendilerinden başka kimsenin ihtimal vermediği bir seçeneği tarihin akış yoluna sunmak için bir araya geldiler. Tarih ve toplumun bu yolu tutmaması için dünya kadar gerekçeleri vardı. “Kuru tahtanın yeşertilemeyeceğini” herkes öğrenmişti. Kürtlükten ve Kürdistan’dan kaçış, bir odak noktası haline gelmişti. Kürt tarihi üzerine serilen örtü artık çıkarılmayacak bir kefene dönüşmüş, mezarı da çimentoyla kapatılarak olası dirilme ihtimalleri ortadan kaldırılmıştı. Şeyh Said, Ağrı ve Dersim katliamları inkâr ve imhanın nasıl bir vahşete dayandığının gösterisi olarak tarih sahnesine konulmuştu. İhanet ve komplolarla mayınlanmış 28 isyan, 28 soykırıma dönüşmüş ve adeta iliklerine kadar işlenmiş bir çaresizlik ülkenin her ferdine ezberletilmişti. Dersim katliamının üzerinden de kırk yıl gibi önemli bir zaman geçmiş ve olası bir çıkışın artık beklenmeyeceği neredeyse kesinleşmişti.
Olmazı Olduran 27 Kasım Ruhu
“Bu iklimde bir diriliş olasılığı var mı, somut koşullar neyi gösteriyor?” diye sorulduğunda bir türlü çıkış yolu bulmak mümkün görünmüyordu. Halk ve ülke gerçekliği Kürt ve Kürdistan isimlerinin kullanılmaması nedeniyle adeta isimsiz bırakılarak yok ediliyordu. Burada yalan, sadece söylenmiyor adeta yaşatılıyordu. Yalan bir yaşam biçimi olarak Kürtlere dayatılıyordu. Maddi gerçekliğe bakıldığında devrimci bir çıkış için oldukça karamsar bir tablonun olduğunu görmezden gelmek mümkün değildi.
27 Kasım’ı açığa çıkaran gerçeğin ve yapılan devrimci müdahalenin, somut gerçeklikten doğmadığını, dahası bunun zaten beklenmediğini objektif bakan herkes görebilir. Asıl devrimci müdahale zihniyet ve vicdanda yapılmıştır. Burada oluşan anlam dünyası, maddi gerçekliği yeniden oluşturmuştur. İlişkisel diyalektik, enerjinin özgürlüğe yatkın olma halinden hareketle, var olan maddi gerçekliği aşarak yeni bir durum ortaya çıkarmıştır. 27 Kasım ruhu veya Apocu ruh böyle anlaşılabilir. Bu ruh, olmazı olduran, herkesi şaşırtan bir devinimle yeni bir tarih yolunu açmıştır. Onun için mücadele tarihinin kritik aşamalarında sürekli manevi boyut ve irade gücü öne çıkmış, herkesi şaşırtan sonuçları açığa çıkarmıştır. Önder Apo’nun açıkça Kürt ve Kürdistan’ı dillendirmesi ve “Kürdistan sömürgedir” söylemi, bu ruhun yürüyüşe geçtiğinin ilk işaretleri olarak okunabilir.
27 Kasım hamlesi grubun kendi içinde tartışmalara neden olmuştur. Gençlik hareketi olarak devam mı edilsin yoksa partileşilsin mi tartışması, önemli bir eşikte olunduğunun göstergesidir. Aydın-gençlik hareketi olarak kalınırsa bir yere kadar devrimci tatmin sağlanabilir, ancak tarih başka bir gerçeği dayatıyor. Netice itibarıyla kararlaşma, partileşme yönünde oluyor.
Yalanı Bitiren Gerçek: Varlık-Yokluk Savaşı
Gerçeğin er ya da geç açığa çıkma gibi bir huyu vardır, derler. Önder Apo öncülüğünde bir grup Kürdistan devrimcisi, 27 Kasım’da yalanı bitiren gerçeği tüm dünyaya ilan etti. Varlığın ne olduğu söylenmiş, gerçek olanın Kürt ve Kürdistan olduğu açıklanmıştı. Halkın ve ülkenin düşürüldüğü duruma karşı duyulan utanç, temel motivasyon kaynağı olarak vurgulanmıştı. Gerçeğin uyandırılmamış hakikat olduğundan hareketle, varlığın hakikat olabilmesi için bilince çıkarılması gerekliliği doğmuştu. İşte varlık, onur ve kimlik mücadelesi, bir başka ifadeyle varlık-yokluk savaşı böyle başlamış oldu.
PKK’nin kurulduğu yıllarda Asya’dan Latin Amerika’ya kadar her yerde ulusal kurtuluş mücadeleleri veriliyor, kimileri ulus-devlete ulaşarak ezilen dünya halklarına umut veriyordu. Reel sosyalist parti ve örgütlenmelerin revaçta olduğu dönemlerdi. PKK de bu rüzgârdan etkilenerek program ve stratejisini oluşturmuş, ulaşmak istediği hedeflere gitmek için uygun araçların buradan edinilmesi gerektiği sonucuna varmıştı. Ezilen ve sömürge ulusların kendi ulus-devletlerine kavuşması, kurtuluş için tek ve temel amaç olarak belirleniyordu. Ulusal kurtuluş mücadelesi ve buna dayalı uzun süreli halk savaşı stratejisi temel kalıplar olarak alınıyordu. Geriye reel sosyalizmi kendi ülke koşullarına uygulamak kalıyordu ki bu da zaten işçi partisi veya komünist parti olarak her ülkede somutluk kazanıyordu.
Kendi içinde Çin, Sovyet ya da Arnavutluk gibi farklı varyantları olmasına rağmen dünyanın neredeyse üçte ikisine yayılmış bir reel sosyalizm denemesinden sonra hızla gelen yıkım, başta ezilenler olmak üzere tüm dünya halkları için kapitalizme mahkûm olmayı beraberinde getirmiştir. Önder Apo ve PKK, Kürtlerin varlık sorununa ek olarak reel sosyalizmin sorunlarıyla da mücadele etmek ve çözüm bulmak durumunda kalmıştır.
Yokluğu Yok Ederek Varlık Savaşını Kazanmıştır
Yarım asrı aşan PKK mücadelesi üzerine çok şey söylendi. Kitaplar yazıldı, filmler çekildi, belgeseller yapıldı, tezler hazırlandı, seminerler, konferanslar yapıldı. PKK, kimsenin görmezden gelemeyeceği bir hakikat olarak Ortadoğu’da yükseldi. Ortadoğu üzerinde siyaset yapan veya araştırma yapan ve PKK’den hiç bahsetmeyen birini bulmak mümkün değildir. İşin tuhafı, PKK’nin yeminli düşmanları, gece gündüz onu yok etmek için çalışanlar, herkesten çok PKK üzerine konuşarak varlığını teyit ettiler.
Şimdi çok basit bir denklemle başlangıçtaki soruna geri dönecek olursak, çıkan sonucu açıkça görebiliriz. Başlangıçtaki sorun “Kürtler var mıdır, yok mudur?” sorusudur. Egemenlerin temel hedefi de Kürtleri ve Kürdistan’ı tarihten silmektir. Bilinen ifadesiyle imha ve inkârdır. PKK’nin yaratımlarının başında gelen husus, kendisini Kürtlükle özdeşleştirmiş olmasıdır. Yani herkes PKK denilince aslında Kürtlerden bahsedildiğini biliyor. PKK, kendisini zamanda ve mekânda büyük bir olay haline getirerek, yani tarihe ve dünyaya kendisini ispatlayarak bir hakikat haline geldi. PKK, kendi olayında Kürtleri tartıştırarak ve açığa çıkararak adeta yokluğu yok ederek varlık savaşını kazanmıştır. Böylece varlık kazanılmış, sıra özgürlük noktasına gelmiş oldu.
Şüphesiz PKK bir özgürlük hareketi olarak doğdu ve başından beri özgürlük için mücadele edildi. Ancak özgürlük hedefine ulaşmak için belirlenen araçlarda, değişen koşullara göre hızla değişikliklere gidilmesi gereken yerlerde sürekli tekrarda ısrar eden durumlar da yaşandı.
Özgürlüğün İnşasına Geçmek
Ulus-devlet hedefli ulusal kurtuluş mücadelesi ve buna dayalı silahlı mücadele stratejisindeki ısrarlar tekrarlara yol açıyordu. Özgürlüğe ulaşmak için doğru araçlara zamanında yönelinmemesi birçok kayba yol açtı. Reel sosyalizmin barındırdığı yanlışlıklara karşı Önder Apo’nun verdiği mücadelenin ayrı bir tarihi olduğunu ve yepyeni bir külliyat oluşturduğunu herkes biliyor. Aslında 1995’te yapılan beşinci kongrede ulus-devlet hedefinin özgürlüğe götürmeyeceği anlaşılmıştı. Varlık savaşı tamamlanmış olmasına rağmen bir türlü özgürlüğün oluşturulmasına geçilemiyor, aksine aynı tarzda devam edilirse hedeften uzaklaşma riski artıyordu. Önder Apo neredeyse otuz yıldır bu çıkmazdan kurtulmanın, bu tekrarı kırmanın mücadelesini verdi.
İmralı süreciyle başlayan ağır işkence zemininde bu çemberi kırma arayışı daha da aciliyet kazandı. Bir bakıma kavganın ikinci yarısına geçilmiş oldu. Hegemon güçler Önderliğe adeta şunu söylemeye çalıştılar: “Kürdistan’ı parçalayan ve Kürtleri ölüm uykusuna yatıran biziz. Sen bu ölüyü dirilttin, bunun üstüne bir de insanlıkta ve sosyalizmde ısrar eder hale getirdin, biz de seni İmralı kayalıklarına mahkûm edeceğiz.” Önderlik de kapitalist modernite sistemini tarihsel ve toplumsal olarak çözümleyerek ve uygun çıkış yollarını oluşturarak, yani yeni paradigmayı oluşturarak cevap verdi. Yirmi yıldır paradigma oluşmuş ve tartışılıyor olmasına rağmen ikinci bir tekrar dönemi de bu haliyle yaşanır oldu.
Yeni paradigmanın kazandırdığı derinlemesine bakış açısının, anlama, tartışma ve bilinçlenme bakımından bir potansiyel açığa çıkardığı inkâr edilemez. Kürt analarının en sade haliyle yılların siyasetçilerine meydan okuyan özgüvenleri ve politikleşme düzeyleri saygıyla karşılanmayı hak ediyor. Kürt kadınının mücadele azmi ve özgürleşme yürüyüşü hayranlıkla izleniyor. Kapitalist modernitenin en dibinden çıkarak yükselişe geçen Kürt kadını, özgürlük yolunda tüm dünya kadınlarına öncülük yapıyor ve ilham kaynağı oluyor. Tüm dünyada dinamikliğiyle dikkat çeken Kürt toplumu, bölgede parlayan bir ışık gibi umut kaynağı oluyor. Bölgedeki siyasi denklemlerde başta hesaba katılması gereken bir güç olduğu da herkesçe biliniyor.
Bütün bunlara rağmen özgürlüğün inşa edilmesinde tekrardan çıkılamadığı için istenilen boyutta mesafe alınamıyor. 27 Şubat Barış ve Demokratik Toplum Manifestosu’nun gerekliliği, böylesi bir ihtiyaç ve zorunluluktan doğmuştur.
Varlık kazanılmış, önemli bir potansiyel ve güç oluşmuş olmasına rağmen mevcut enerji özgürlüğün inşasına akıtılamamıştır. Bir taraftan varlık savaşımıyla ilgili tekrarlar enerjiyi boşa akıtıp tüketirken, diğer taraftan yeni paradigmaya girmemekten, eski alışkanlık ve mücadele biçiminde ısrar etmekten kaynaklı özgürlüğün inşasında erteleyici yaklaşımlar belirleyici olmuştur. Tabi son on yıllık savaş gerçeğinin hiçbir şeye bir an bile düşünme imkânı vermediği gerçeğini de kimse inkâr edemez.
Kuruluşta ve Fesihte Aynı Tarihsel Heyecan
27 Şubat Barış ve Demokratik Toplum çağrısının şok edici ve şaşırtıcı etkisi hâlâ tartışılıyor. Böylesi devrimci bir müdahale, gerçek anlamda bir cesaret örneği olmasının ötesinde, dürüstçe anlaşılmaya da davet ediyor. Yoldaşları ve takip edenleri için derin bir eleştiri içeriyor. PKK’nin feshi ve silahlı mücadele stratejisinin bırakılması düzeyinde çarpıcı bir olay ile tarihe müdahale gerçekleştiriliyor. Sarsıntı düzeyi ve müdahale biçimi, bir tür tarihsel ironi gibi Partinin kuruluşuna benziyor. Bir parti kurulurken ve feshedilirken nasıl oluyor da aynı duyguyu, heyecanı ve etkiyi yaratıyor? Bu da PKK’ye has bir gerçeklik olsa gerek.
PKK’nin kuruluşunu Önderlik büyük bir heyecan ve önemli bir tarihi görevi başarmanın rahatlığıyla, “Biz fideliğimizi ektik, artık büyür diyoruz. Bu noktada biz yaşayacak mıyız, yaşamayacak mıyız, hiç umurumuzda değildir.”biçiminde ifade ediyor.
Şimdi de aynı duygu ve rahatlığı Demokratik Modernite teorisi, Demokratik Toplum Programı ve Demokratik Siyaset Stratejisini başlatarak gösteriyor. Konunun Önderlikte yarattığı etki düzeyiyle bizde yarattığı etki düzeyi bakımından da kuruluş sürecine benzeyen yönler açığa çıkmaktadır. Kuruluş sürecinde de Partileşmeden kaçınan, bunu fazla ileri bir adım olarak gören hatta bunu bir intihara kalkışma olarak değerlendiren, aslında özü itibariyle atılan tarihi adımın gereklerini karşılamada kendine güvenmeyen, kendi konfor alanının dışına çıkmak istemeyen anlayışların olduğu biliniyor. Şimdi de tam olarak yaşanan eksiklikler ve korkular bu minvaldedir. Önderlik yeni tarihi bir doğuşun heyecanı ve sancılarıyla uğraşırken, partinin feshini her şeyin sonu olarak gören anlayış, süreci doğru okuduğunu söyleyebilir mi? Ne yapacağını bilemeyen, ne olduğundan habersiz, adeta esen rüzgârın önünde sürüklenen yaprak misali yer tutmayan bir tavırla sürecin karşılanamayacağı açıktır. Demokratik toplumu inşa etmek ve yaşamın bütününde komünler oluşturarak toplumumuzu özgürlüğüne kavuşturmak, temel görev olarak önümüzde durmaktadır.
Kendimizden Başka Önümüzde Hiçbir Engel Yoktur
Kuruluş dönemiyle benzeşen bir diğer yön de dış saldırıların yoğunlaşarak adeta zirveye ulaşmasıdır. Yeni atılan adımın sayılamayacak kadar çok çevreyi ve kesimi rahatsız ettiği çok açık. Dikkat edilirse parti kurulduğunda da içteki tasfiyeci eğilimlerden uluslararası güçlere, işbirlikçi kesimlerden ilkel milliyetçi oluşumlara, faşist odaklardan sosyal şoven yapılara kadar ve daha da sayabileceğimiz akla gelebilecek çok farklı oluşumların hep birlikte ağız birliği edercesine hareketimize ve Önderliğimize saldırdığını biliyoruz. Aynı filmin tekrar sahneye konulduğunu görüyoruz. Bu sefer daha profesyonel odaklar, daha güçlü finansmanlarla saldırıyı güçlendirerek sürdürüyorlar. Sadece bu saldırılara bakılsa dahi yaptığımız işin doğru olduğu ve devam edilmesi gerektiği sonucuna ulaşabiliriz. Sanal dünyanın aldatıcı gücüne dayanılarak her gün itibarsızlaştırma ve umudu kırma çabası içinde olunduğu, bunun için adeta bin dereden su getirilerek bu tarihî gelişmenin önünün alınmak istendiği görülüyor.
Cümle iblisler kendi lanetli işlerini yapadursunlar. Biz yine partileşme sürecindeki Apocu ruhla halkımızın işlerine sarılalım. Bu noktada yaşanan temel eksiklik, partileşmeyi başaran 27 Kasım ruhunun yeteri kadar yaşamsallaştırılamıyor olmasıdır. 27 Kasım ruhunu bir grup devrimci, adeta akıntıya karşı kürek çekerek neredeyse yokluk zemininde var etti. Şimdi arkamızda yarım asırlık bir mücadele mirası, militanı, kadrosu, çalışanı ve sempatizanıyla binlerce işçisi, on milyonları aşan yurtsever halk gerçeğiyle demokratik toplum hamlesini başarmak istiyoruz. Toplumumuzu tabandan komünler oluşturarak kendi özgürlüğünün sahibi kılmak istiyoruz. Demokratik Ulus/Toplum Programı ve Demokratik Siyaset Stratejisinin en sade ifadesi budur. Bunu başarmak için kendimizden başka önümüzde hiçbir engel yoktur. Üstelik bu sürecin startını Önder Apo, İmralı’da oluşturduğu felsefe komünüyle başlatmıştır. Bunun takipçisi olmak ve komünü her tarafta bir yaşam biçimi haline getirmek, dönemin en temel devrimci görevidir.
Bu vesileyle bizleri bugüne getiren Şehitlerimizi saygı ve minnetle anıyor, başarılar dileyerek 27 Kasım ruhuyla 27 Şubat çağrısını yaşamsallaştırarak partileşme bayramımızın özgürlüğe vesile olacağını vurguluyoruz.
